marzec
Kilka dni temu uruchomiono ostatni wolny transponder na satelicie Hot Bird - 13E. W praktyce nie ma już miejsca dla nikogo. Mimo wszystko często spotykam się z twierdzeniami, że przecież Hot Bird 8 ma 64 transpondery, a pracuje ich tylko 40, więc są wolne. Czas na wyjaśnienie.
Miejsc wolnych brak...
System satelitarny Hot Bird może mieć łącznie 102 aktywne jednocześnie transpondery - ile mają poszczególne satelity jest to sprawa podrzędna. Aktualnie wszystkie z tych 102 są już uruchomione - to nie podlega dyskusji.
Zaraz, a co w takim razie z resztą transponderów?
Każdy system satelitarny musi posiadać pewien pakiet pojemności mogących przejąć przekaz w wypadku problemów technicznych. Dzięki temu właśnie po ostatniej awarii Hot Birda 2 emisja nawet na chwilę nie została przerwana. Hot Bird 8 przejął przekaz, zastępując sprawiającego problemy HB2. Co by było, gdyby brakło pojemności awaryjnych - zapewne niezły klops ;) I właśnie z tego biorą się "nadwyżki" ilości transponderów - część pokrywa się z już istniejącymi, aby zabezpieczyć cały system na wypadek awarii.
No to zróbmy nowy transponder
Jak to prosto brzmi ;) Teraz najcięższy fragment dzisiejszego wpisu ;)
Pasmo Ku zawiera się w zakresie 10.7 do 12.75 GHz. Sprzęt odbiorczy dla Pasma Ku jest przystosowany tylko do odbioru tego zakresu (a nadawczy do emisji w tym wycinku), więc za zakres wyskoczyć się nie da...
Także w ramach 10.7 - 12.75 GHz nie można nic wycisnąć - transponder musi mieć określoną szerokość - najczęściej jest to 33 lub 36 MHz. W takim wypadku można jedynie umieścić na nim pakiet MCPC - jeśli szerokość byłaby mniejsza, automatycznie mniej danych można by przez niego przesłać (mniej kanałów TV/radiowych). Pomiędzy 10.7, a 12.75 GHz nie ma już na tyle miejsca, aby wcisnąć kolejny transponder 33/36 MHz.
No to może połączyć polaryzacje kołowe i liniowe, jak na Eutelsacie W4?
To także nie wypali - muszę tu zauważyć, że Eutelsat W4 owszem operuje zarówno transponderami w polaryzacjach kołowych, jak i liniowych, ale są one podpięte pod różne wiązki - liniowe na Afrykę, kołowe na Rosję - nie można tego skierować na jeden obszar, bo wzajemnie się zakłócą
Czyli nie da rady?
Nie.
Co dalej?
Nie jest to jeszcze sytuacja krytyczna - w przypadku systemu satelitarnego Hot Bird nadal "w rezerwie" są cztery transpondery zajęte przez kanały analogowe, a do końca roku kilka zwolni francuska platforma TPS, łącząca się z CanalSat i przenosząca na Astrę - 19,2E, jednak nawet jeśli tymczasowo problem się odwlecze, to wcześniej, czy później powróci...
Wyjść jest kilka:
- stopniowe przechodzenie z mało wydajnego DVB-S/MPEG-2, do zapewniającego lepszą kompresję DVB-S2/MPEG-4. Niestety tu problemem są pieniądze - platformy cyfrowe musiałyby nie mało wydać, aby wymienić odbiorniki abonentom, a cena tunerów obsługujących DVB-S2 jest nadal wysoka. Dodatkowo dochodzi problem mniejszych nadawców - jakoś na chwilę obecną trudno mi jest sobie wyobrazić, że Network Teleport Italia, czy RR Satellite Communications byłyby w stanie szybko przejść na DVB-S2 - koszta byłyby zbyt duże na chwilę obecną, a przy przejściu drastycznie zmniejszyłby się krąg odbiorców kanałów - trzeba czekać na spadek cen i upowszechnienie się odbiorników wspierających DVB-S2
- wykorzystanie pozycji satelitarnych znajdujących się obok głównej. W wypadku systemu satelitów Hot Bird chodziłoby o Eutelsata W2 - 16E, Eutelsata W1 - 10E, lub Eutelsata W3A - 7E. W2 jest już także mocno obłożony, zostają W1 i W3A, które teoretycznie w ten sposób można by wykorzystać. Są dostępne gotowe konwertery monoblock zarówno z rozstawem 3°, jak i 6°, więc jest to nawet dość realne, ale zarazem mocno niewygodne - nadawca zmuszony byłby fundować abonentom takie rozwiązania, aby zapewnić dostęp do całej oferty - podnosi to koszta sprzętu i komplikuje instalację. Jest to jednak rozwiązanie sensowne, możliwe do wykonania i w przypadku mniejszych platform z pewnością tańsze, niż kosztowny skok do DVB-S2/MPEG-4 i wymiana odbiorników cyfrowych
- pasmo "C"? W sumie może być ono także wykorzystane do przekazu kanałów TV i radiowych, jednak większość satelitów w Europie nie korzysta z tego zakresu częstotliwości - trzeba by zbudować więc satelitę mogącego przekazywać serwisy w paśmie "C". Następnie pojawia się problem odbioru - Pasmo "C" charakteryzuje się możliwością pokrycia sygnałem rozległych obszarów, ale jednocześnie małą mocą - odbiorcy musieliby zaopatrzyć się w większe czasze, specjalne konwertery i do tego pojawiłby się problem odbioru jednocześnie kanałów z Pasma "Ku" i "C" z jednej pozycji satelitarnej - jak widać jest to więc niemal zupełnie nierealne.
Z pewnością póki co będą stosowane rozwiązania tymczasowe - stopniowo w miarę zapotrzebowania wyłączony zostanie przekaz analogowy, sporo miejsca pojawi się wraz z wyłączeniem pakietu TPS. Być może do tego czasu ceny sprzętu obsługującego DVB-S2 spadną na tyle, aby nadawcy odważyli się na wymianę odbiorników cyfrowych swoich abonentów. Rozwiązania zapewne przyniesie czas - być może pojawi się jakaś nowa koncepcja, jak zwiększyć liczbę kanałów bez wyraźnego spadku jakości.
Czy tylko Hot Bird ma ten problem?
Oczywiście nie - miejsce stopniowo wyczerpuje się na całej orbicie, choć z pewnością jest go jeszcze sporo. Przykładowo w systemie satelitów Astra 1 - 19,2E problemem jest duża ilość niemieckich kanałów analogowych. Mimo powszechności TV cyfrowej nadal ponad 40 kanałów jest emitowanych tam w ten archaiczny sposób. Gdyby uwolnić to miejsce dla przekazu cyfrowego mogłoby zostać uruchomionych blisko 500 kanałów korzystając ze starszej kompresji MPEG-2 lub nawet 800 - 900 przy MPEG-4 i to dobrej jakości! Czyli jest tam miejsce na kilka sporych platform cyfrowych, jednak tymczasowo "zamrożone".
Myślę, że powyższy tekst nieco pomoże w zrozumieniu problemu ciasnoty na orbicie - dla znawców tematu może się to wydawać oczywiste, ale już dla osób mniej zainteresowanych techniką satelitarną takie podstawowe prawidła nie zawsze są zrozumiałe, świadczy o tym zresztą spora liczba pytań kierowanych do mnie poruszających kwestię braku miejsca na orbicie.
2007-05-12 12:39:08
można np tesz tak zrobić aby c+ dzieliła sie kanałami z polsatem i na odwrót
poco komu 4 x tvp jak są tylko 2 albo z discovery tak samo
2007-04-02 17:33:22
1. Przy DVB-S2 można zmieścić więcej, bo na jednym transponderze 33MHz w DVB-S
można przesłać 40Mbps, a w DVB-S2 już 52Mbps. Można zachować dobrą jakość nawet
przy 25 kanałach SDTV
2/3. Moc bez zmian, ale sygnał jest bardziej podatny na zakłócenia, nie tylko
interferencje (choć to podobno też nastąpiło), ale i warunki atmosferyczne etc.
Dlatego wymaga jednak nieco większych anten, 60 cm to już za mało
4. DVB-S i DVB-S2 to po prostu standardy przekazu satelitarnego
Pozdrawiam ;)
2007-04-02 13:19:22
@Mr. Orbita - mam pare pytan odnosnie DVB-S, DVB-S2 (zostajemy przy mpeg4):
1. jak wyglada sprawa upakowania kanalow przy DVB-S i DVB-S2 (przy tym drugim
mozna wiecej zmiescic? jezeli tak to ile wiecej kanalow)
2. jak wyglada sprawa mocy sygnalu - w "n" byly problemy z syngalem na 70 - ja
natomiast kanaly FTA z cyfry i polsatu odbieram na siatkowej 70 bez problemow
3. i jak wyglada sprawa podatnosci zaklocenia w DVB-S2 - i tu znowu "n" - i
zaklocenia od satelity z 16E - w DVB-S chyba nie pylo przypadkow takiej
interferencji sygnalow
4. z innej beczki:
mpeg2, mpeg4 - to metoda kompresji sygnalu;
8PSK, QPSK, ... - modulacja
DVB-S, DVB-S2 - ? (to tej modulacja?)
2007-04-01 22:06:56
Dokładnie ;)
Kilka satelitów pracujących w paśmie C jest na orbicie, ale są one już
wykorzystywane, natomiast w zacytowanym fragmencie miałem na myśli pasmo L -
chyba jest tylko jeden obiekt obsługujący ten zakres dla potrzeb telekomunikacji
(Afristar na 21E) - dlatego pisałem o konieczności dobudowania czegoś, jeśli
chciałoby się wykorzystać także L-Band ;)
W paśmie C jest tego trochę, w sumie jakiś operator mógłby pomyśleć o
przysunięciu satelity obsługującego C-Band nieco bliżej, ale właśnie ten
nieszczęsny słaby sygnał odstrasza nadawców w Europie.
Swoją drogą jednak przydał by się jakiś pakiet w paśmie C dla Europy - może
spadłyby ceny sprzętu (zwłaszcza dużych czasz powyżej 2m) ;)
W USA do tej pory spotyka się monstrualnych rozmiarów antety ocalałe jeszcze z
czasów, gdy królowało tam właśnie Pasmo C :)
2007-04-01 18:48:42
"Problem podobny jak z pasmem C - trzebaby wystrzelić satelity obsługujące ten
zakres częstotliwości, a dodatkowo jest on bardzo wąski - z punktu widzenia
opłacalności takiej inwestycji (zbudować satelitę właściwie dla jednego nadawcy)
- nie za bardzo się opłaca... Ale to też pewne wyjście"
Jest kilka takich:
Badr C http://www.lyngsat-maps.com/maps/badrc_h.html
Badr C http://www.lyngsat-maps.com/maps/badrc_v.html
Express AM1 http://www.lyngsat-maps.com/maps/eam1_tp6.html
Intelsat 902 http://www.lyngsat-maps.com/maps/intel902_nwzone.html
Intelsat 903 http://www.lyngsat-maps.com/maps/intel903_nezone.html
Intelsat 906 http://www.lyngsat-maps.com/maps/intel906_nwzone.html
Intelsat 907 http://www.lyngsat-maps.com/maps/intel907_nezone.html
Niestety mimo ogromnego zasięgu spowodowanego niskimi częstotliwościami należy
stosować wielkie anteny. 1.2-2m, a czasami nawet więcej. Tak więc wiadomo
dlaczego platformy cyfrowe i stacje FTA nadają na Ku-Band
2007-03-30 23:28:20
Problem podobny jak z pasmem C - trzebaby wystrzelić satelity obsługujące ten
zakres częstotliwości, a dodatkowo jest on bardzo wąski - z punktu widzenia
opłacalności takiej inwestycji (zbudować satelitę właściwie dla jednego nadawcy)
- nie za bardzo się opłaca... Ale to też pewne wyjście
BTW: Z Pasma L nie widziałem nigdy przekazu wizji - nie wiem na ile jest to
możliwe w ogóle... (W teorii powinno się dać - używana jest norma DVB...)
Co do pasma Ka (na ten cel nadają się wyłącznie 18.3–18.8 GHz i
19.7–20.2 GHz) to w Europie Astra i Hot Bird już częściowo je wykorzystują
- przekaz danych, usługi szerokopasmowego dostępu do internetu - tak więc i tu
tłok (choć brak dokładnych informacji o wykorzystaniu tego zakresu).
Zobaczymy co wymyślą operatorzy satelitarni ;)
2007-03-30 22:02:18
A co z L-Band? 1452-1492MHz? Co prawda nie jest on dosyć szeroki, ale zwykłej
antenie Jagi lub panelowej podpiętej obok konwertera powinno być. Takie coś jest
przy odbiorze radia World Space.
Można by zmieścić
1456 8MHz <24000kbps
1464 8MHz <24000kbps
1472 8MHz <24000kbps
1480 8MHz <24000kbps
1488 8MHz <24000kbps
(1msps = 1.5kbps)
Co utrzymałoby taką jedną platformę w MPEG-4, a odbiór mógłby być możliwy nawet
podczas jazdy. Można także użyć dwie różne polaryzacje. Niestety aby zwiększyć
liczbę zagranicznych stacji i tak trzeba podpiąć dodatkowo antenę na Ku-Band
Ewentualnie można wykorzystać pasmo 19GHz jak to jest min. w USA gdzie też
brakuje miejsca. np. http://www.lyngsat.com/space1.html
2007-03-28 14:52:49
Już wyjaśniam - Eutelsat planując system satelitarny Hot Bird nie przewidział
zapewne aż takiego obłożenia i są luki w układzie, przykładowo tp. 159 = 11,681
H tp. 50 = 11,727 V. To za mało, aby ruszyć tu dodatkowy transponder
(przypominam, że podawana jest częstotliwość centralna, więc przy założeniu, że
to transpondery o szerokości 33 MHz - tyle ma większość na 13E - trzeba dodać
"zakładki po 16 MHz). Tak więc część jest marnotrawiona i nie można temu
zaradzić, bo zmiana pociągnęłaby za sobą konieczność zmiany częstotliwości
wszystkich transponderów w górę (już był przykład z Hot Birdem 7A, że jest to
skomplikowana operacja i sprawia wiele problemów odbiorcom - do tej pory do
Hollexu przychodzą osoby z listami kanałów sprzed kwietnia 2006 ze starymi
parametrami).
Kolejna sprawa to szersze transpondery - nie wszystkie transpondery mają 33/36
MHz, są także mniejsze (24 MHz - wtedy SR nie może przekroczyć 22000) i większe
(47 MHz, 50 MHz), jak np.: tp. 111 - 10.727H. Ich podział nie ma sensu, bo i tak
nie wyjdzie z tego po 33 MHz, a można dać wyższe SR i nieco więcej kanałów lub
podkręcić jakość (w tym konkretnym wypadku 29900)
2007-03-28 14:39:32
Tak z ciekawości wziąłem sobie kalkulator i policzyłem...
12750MHz - 10700MHz = 2050MHz
2050MHz / 36MHz = 56,9
Czyli nawet przy 36MHz transponderach miesci się teoretycznie ich 56 na jednej
polaryzacji, co daje 112 na dwóch. Przy założeniu, że część ma pasmo 33Mhz
całkowita suma powinna być jeszcze większa.
Może chodzi o wymagany odstęp pasma pomiędzy sąsiednimi transponderami, ale
czemu w takim wypadku nie określa się faktycznego pasma jakie trzeba
zarezerwować na jeden transponder, a podaje się że zajmuje on 33/36 (czy jakąś
inną) wartość?
Czy może z czyś innym to związane jest?
2007-03-20 22:52:59
Jak najbardziej - gdyby TVP były emitowane z jednego miejsca to w miejscu
pozostałych kopii mogłyby pojawić się inne kanały.
Akurat w tym konkretnym przypadku problemem jest brak porozumienia na linii TVP
<-> platformy. Cyfra+ do tej pory nie dogadała się co do TVP Sport, a Cyfrowy
Polsat nawet TVP 3 nie ma. Do tego n-ka nadaje w DVB-S2, więc siłą rzeczy od
niej abonenci CP i C+ nie mogliby ciągnąć sygnału, a C+ i CP dla odmiany zapewne
nie chcieliby aby abonenci n-ki korzystali z ich przekazu, bo w zamian nie
dostaną nic od n-ki (ponownie problem z DVB-S2) - strasznie zamotana sprawa.
Przydałoby się jednak dla dobra abonentów, aby platformy porozumiały się co do
emisji części kanałów, które są wspólne w ofercie - dzięki temu zwolniłoby się
nieco miejsca na nowości